Technologie

Sprężarki gazoszczelne bez oleju: kiedy proces wymaga hermetycznego sprężania gazu

Gdy sprężany jest gaz, a nie tylko powietrze

Większość sprężarek w zakładach przemysłowych pracuje z powietrzem zasysanym z otoczenia. Są jednak procesy, w których sprężany jest azot, hel, argon, wodór, dwutlenek węgla albo sześciofluorek siarki, a wtedy dwa wymagania stają się nadrzędne: gaz nie może się wydostawać na zewnątrz i nie może zostać zanieczyszczony olejem.

Przy sprężaniu powietrza niewielka nieszczelność oznacza przede wszystkim stratę energii. Przy sprężaniu gazu technicznego ta sama nieszczelność to utrata kosztownego medium, zagrożenie dla ludzi w pomieszczeniu albo emisja substancji, której wypuszczanie do atmosfery jest ograniczone. Dlatego do takich zastosowań stosuje się sprężarki projektowane od początku jako gazoszczelne i bezolejowe.

Gdzie spotyka się takie wymagania

Sprężarki gazoszczelne pracują w wielu branżach, choć w każdej z innego powodu:

  • energetyka wykorzystuje sześciofluorek siarki jako gaz izolacyjny w aparaturze rozdzielczej, a przy jej serwisie gaz trzeba odzyskać i ponownie sprężyć,
  • laboratoria i przemysł odzyskują hel, który jest drogi i którego nie opłaca się wypuszczać po użyciu,
  • medycyna i szpitale potrzebują gazów o wysokiej czystości, w których nie może znaleźć się olej,
  • chłodnictwo wymaga sprężania i przetłaczania czynników chłodniczych bez ich ucieczki,
  • energetyka wodorowa i gazowa stawia wysokie wymagania szczelności ze względu na palność medium.

Wspólną cechą tych zastosowań jest to, że medium jest cenne, niebezpieczne albo jedno i drugie. Sprężarka, która wypuszcza część gazu przez uszczelnienie wału albo dodaje do niego olej, nie spełnia wymagań procesu.

Skąd bierze się szczelność gazowa

W typowej sprężarce silnik napędza wał, który wychodzi przez obudowę. W miejscu przejścia wału stosuje się uszczelnienie, a każde uszczelnienie ruchomego elementu dopuszcza pewien przeciek. W sprężarkach gazoszczelnych to miejsce eliminuje się, stosując bezkontaktowe sprzęgło magnetyczne. Napęd przenoszony jest przez ściankę obudowy polem magnetycznym, więc wał nie musi przez nią przechodzić, a przestrzeń z gazem pozostaje zamknięta.

Druga cecha to praca na sucho. W sprężarkach tłokowych pracujących bez smarowania w komorze sprężania nie ma oleju, więc gaz nie ma z nim kontaktu. Takie rozwiązanie wymaga odpowiednich materiałów pierścieni i uszczelnień tłoka, ale usuwa źródło zanieczyszczenia już na etapie konstrukcji, a nie przez filtrację.

Sprężarka czy doprężacz

Gazoszczelne sprężarki występują w dwóch rodzajach wykonania. Sprężarka zasysa gaz pod ciśnieniem zbliżonym do atmosferycznego, na przykład z instalacji odzysku. Doprężacz pobiera gaz już sprężony, na przykład z butli lub sieci, i podnosi jego ciśnienie do wartości wymaganej przez proces. Wybór zależy od tego, skąd pochodzi gaz i do czego jest potrzebny.

W instalacjach odzysku gazu sprężarka pracuje często w cyklu przerywanym: zbiera gaz z procesu, spręża go do zbiornika magazynowego i zatrzymuje się, gdy zbiornik jest pełny. Taki tryb pracy wpływa na dobór, bo maszyna musi być przystosowana do częstych uruchomień.

Na wybór konfiguracji wpływa też liczba stopni sprężania i sposób chłodzenia. Im wyższe ciśnienie końcowe, tym więcej stopni, a chłodzenie powietrzem lub wodą dobiera się do warunków w miejscu ustawienia.

Pomieszczenie i instalacja wokół sprężarki

Szczelna sprężarka to tylko część układu. Gaz trafia do niej przewodami i opuszcza ją przez armaturę, zawory i zbiorniki, a połączenia są potencjalnymi miejscami przecieku. Dlatego przy projektach z gazami technicznymi dobiera się armaturę przeznaczoną do danego medium i ciśnienia, a pomieszczenie wyposaża w wentylację odpowiednią do rodzaju gazu. Przy gazach palnych lub wypierających tlen, takich jak wodór, azot czy argon, stosuje się czujniki stężenia, które ostrzegają obsługę o przecieku.

Kryteria wyboru

Kryterium Pytanie do dostawcy
Medium czy sprężarka jest dopuszczona do sprężania danego gazu
Źródło gazu czy potrzebna jest sprężarka, czy doprężacz
Ciśnienie końcowe ile stopni sprężania wymaga proces
Chłodzenie czy w miejscu ustawienia jest dostęp do wody chłodzącej
Szczelność jak rozwiązano przeniesienie napędu i uszczelnienie obudowy
Serwis kto wykonuje przeglądy i w jakim czasie dostępne są części

Przy takich urządzeniach dostawca powinien znać nie tylko samą sprężarkę, ale też proces, do którego trafia gaz. Na polskim rynku dostępne są bezolejowe sprężarki wysokociśnieniowe o budowie modułowej, konfigurowane pod konkretne medium, liczbę stopni i sposób chłodzenia.

Eksploatacja i kontrola

Gazoszczelna konstrukcja nie zwalnia z kontroli. Przegląd obejmuje stan pierścieni tłokowych i zaworów, które w sprężarkach pracujących na sucho zużywają się w określonym tempie, oraz szczelność połączeń poza samą sprężarką: przewodów, armatury i przyłączy. Wymaganą częstotliwość przeglądów określa producent.

Firmy, które obok gazów technicznych korzystają też ze zwykłego sprężonego powietrza, mogą powierzyć oba obszary jednemu dostawcy, który ma w ofercie zarówno sprężarki gazowe, jak i sprężarki i osuszacze powietrza wraz z serwisem.

Najczęstsze pytania

Czy zwykła sprężarka bezolejowa nadaje się do sprężania gazu technicznego?

Zwykle nie. Sprężarki bezolejowe do powietrza nie są projektowane jako gazoszczelne, więc część medium może uchodzić przez uszczelnienia. Do gazów stosuje się konstrukcje dopuszczone do konkretnego medium.

Po co sprzęgło magnetyczne w sprężarce?

Pozwala przenieść napęd z silnika do sprężarki bez wału przechodzącego przez obudowę. Dzięki temu nie ma uszczelnienia wału, przez które mógłby uchodzić gaz.

Czym różni się doprężacz od sprężarki?

Doprężacz pobiera gaz już sprężony i podnosi jego ciśnienie. Sprężarka zasysa gaz pod ciśnieniem zbliżonym do atmosferycznego.

Pozycjonowanie stron Warszawa

Zobacz również